Η αρχαιολόγος κα Ε. Δωρή, στο «Κάτω Κάστρο» γράφει : “Την ίδια εποχή με την ίδρυση και οχύρωση του Κ.Κάστρου οι πρώτοι Βενετοί δυνάστες έκτισαν, όπως φαίνεται, και το Κάστρο του Μακροτάνταλου στα βόρεια του νησιού, βόρεια του Γαυρίου, στη δυτική ακτή απέναντι από την Εύβοια, για τον έλεγχο της θαλάσσιας οδού που περνούσε από το στενό του Καφηρέως. Το κάστρο αυτό είναι κτισμένο πάνω σε μία μικρή βραχώδη χερσόνησο (σημ. σήμερα) που ενώνεται με την στεριά με ένα απότομο βράχο, από τον οποίο η πρόσβαση στο Κάστρο είναι αδύνατη. Από το Κάστρο σώζονται σήμερα ο ερειπωμένος περίβολος και δύο πύργοι. Ο μεγαλύτερος από τους πύργους υψώνεται στο μέσον του περιβόλου, ψηλό ορθογώνιο κτίσμα, στο ισόγειο του οποίου υπήρχε δεξαμενή. Τα τείχη………. κονίαμα. Μορφολογικά και κατασκευαστικά το Κάστρο του Μακροτάνταλου είναι πανομοιότυπο με το Φρούριο του Κ. Κάστρου, σε μικρότερη όμως κλίμακα. Όπως και το Φρούριο της Χώρας ……το Κάστρο του Μακροτάνταλου συνδεόταν με την στεριά με μια μονότοξη πέτρινη γέφυρα, από την οποία διακρίνονται ακόμα οι γενέσεις της καμάρας”.

Τα παραπάνω στοιχεία φωτίζουν τη στρατηγική και ιστορική σημασία του Κάστρου του Μακροτάνταλου, ενός μνημείου που δεν υπήρξε απλώς οχυρωματικό έργο, αλλά ζωντανό μέρος της αμυντικής ιστορίας της Άνδρου.

Στο άκρο του τοπίου, πάνω σε βραχώδες ύψωμα και με ανεμπόδιστη θέα στο Αιγαίο, στέκει σιωπηλός ο πύργος του Μακροταντάλου. Ένας πέτρινος φρουρός, που εδώ και αιώνες παρακολουθεί τη θάλασσα και κρατά ζωντανή τη μνήμη του τόπου.

Ο πύργος χρονολογείται στα ενετικά χρόνια (13ος–15ος αιώνας) και κατασκευάστηκε σε στρατηγικό σημείο, με σκοπό την επιτήρηση των θαλάσσιων περασμάτων και την έγκαιρη προειδοποίηση σε περιόδους πειρατικών επιδρομών. Δεν ήταν μόνο οχυρό, αλλά και καταφύγιο για τους κατοίκους της περιοχής, ένας χώρος ασφάλειας σε δύσκολες εποχές.

Σύμφωνα με την τοπική παράδοση, ο πύργος αποτελούσε μέρος ενός άτυπου δικτύου επικοινωνίας: με φωτιές ή καπνό μεταφέρονταν σήματα προς άλλα σημεία του νησιού. Έτσι, ο πύργος έγινε ο «φύλακας της θάλασσας», συνδετικός κρίκος ανάμεσα στον άνθρωπο και το απέραντο πέλαγος.

Σήμερα, παρότι ερειπωμένος, παραμένει ζωντανό σύμβολο της ιστορίας και της ταυτότητάς μας. Στέκει εκεί για να μας θυμίζει ότι ο τόπος μας έχει ρίζες βαθιές, γεμάτες αγώνες, αγρύπνια και συλλογική μνήμη.

Ως σύλλογος, θεωρούμε χρέος μας να τιμούμε και να αναδεικνύουμε την πολιτιστική μας κληρονομιά, να κρατάμε ζωντανές τις ιστορίες του τόπου και να τις παραδίδουμε στις επόμενες γενιές. Γιατί ο πύργος δεν είναι απλώς πέτρα και χρόνος· είναι κομμάτι της ψυχής της Άνδρου και του Μακροταντάλου.